Мінус 200 кіламетраў па прамой: чаму рэйс Мінск–Стамбул цяпер ляціць у аб'езд

Адкрыйце Flightradar24 на любым рэйсе Belavia або Turkish Airlines з Мінска ў Стамбул — і ўбачыце акуратную дугу, якая абыходзіць паветраную прастору, дзе раней лёталі не задумваючыся. Гэта не каприз дыспетчара. Гэта карта санкцый, намаляваная прама ў небе.

Да 2022 года кароткі шлях з MSQ у IST пралягаў праз Украіну — над Кіевам, Адэсай, далей праз Чорнае мора на турэцкі бераг. Цяпер украінскае неба зачынена цалкам: NOTAM трымаюць яго недаступным для грамадзянскай авіяцыі з першых дзён вайны. Дадайце да гэтага, што беларускім і расійскім перавозчыкам зачынены ЕС, а еўрапейскім — неба Беларусі і Расіі. У выніку прамая лінія ператварылася ў калідор: на ўсход і поўдзень, праз расійскую паветраную прастору і Чорнае мора, у абыход усяго, куды нельга.

На трэках гэта відаць даслоўна. Раней адлегласць Мінск–Стамбул па паветры складала каля 1 500 км, і борт укладваўся ў трохі больш за дзве гадзіны. Цяпер маршрут расцягваецца, і ў расклад усё часцей закладваецца лішніх 40 хвілін у параўнанні з ранейшым часам у дарозе. Сорак хвілін гучыць як дробязь — пакуль не пераводзіш іх у газу.

А вось тут пачынаецца невясёлая арыфметыка. Лішні час — гэта лішняе паліва, прычым на самым дарагім участку: крэйсер пры поўнай запраўцы есць прыстойна. Паводле даных IATA, авіяпаліва апошнія два гады трымалася значна вышэй за даковідны ўзровень — індэкс jet fuel калебаўся каля і вышэй за 100 USD за барэль у параўнанні з даанталістычнымі 70–80. Гэта значыць, падоўжаны маршрут супаў па часе з падарожчаным керасінам. Падвойны ўдар па сабекошту крэсла.

Хто гэта аплачвае? Не авіякампанія з уласнай кішэні. Паліўная складнікавая зашытая ў тарыф і ў паліўныя зборы, якія вы бачыце ў радку падаткаў пры куплі. Калі плячо расце на 10–15%, а літр даражэй — білет не можа застацца ранейшым. Таму мінскі падарожнік, які прызвычаіўся да Стамбула як да танны хаба-пересадкі на Азію і Афрыку, апошнія сезоны плаціць адчувальна больш, чым калега з Вільнюса за той самы сегмент у адваротны бок.

Ёсць і менш відавочны рахунак — за стыкоўкі. Калі ляціце праз IST далей, у Дубай або Бангкок, лішнія 40 хвілін на першым плячы часам крадуць запас па пересадцы. Закладвайце больш часу паміж рэйсамі, асабліва калі багаж і стыкоўка не на адным білеце.

Цяпер галоўнае, і без ілюзій: гэта не часовая турбулентнасць, якая сама сабой разыдзецца да наступнага лета. Абляты трымаюцца не на надвор'і і не на перагружанасці аэрапортаў, а на палітычных абмежаваннях і зачыненых NOTAM. Пакуль украінскае неба ў вайне, а ўзаемныя забароны ЕС–РБ–РФ у сіле, алоўкам па прамой ніхто не правядзе. Маршрут застанецца крывым роўна столькі, колькі будуць дзейнічаць самі забароны.

Што з гэтым рабіць практычна. Параўноўвайце Стамбул не толькі з прамым вылетам з Мінска, але і з вылетам з Вільнюса або Варшавы — адтуль Turkish і Pegasus лятаюць кароткім еўрапейскім маршрутам, без гака, і цана нярэдка гэта адыгрывае нават з улікам дарогі да аэрапорта. Лічыце поўны кошт ад дзвярэй да дзвярэй, а не толькі лічбу на білеце. Неба падаражэла — геаграфія падаражэла, а геаграфія пакуль не на нашым баку.